Tự sửa bài viết tiếng Anh: danh sách kiểm tra 10 phút
Đọc lại bài thế nào để tự bắt được lỗi trước khi gửi? Quy trình 3 lượt đọc, danh sách kiểm tra ngữ pháp, từ vựng, dấu câu và cách ghi lại lỗi hay lặp.
Người viết tốt không phải người không bao giờ sai, mà là người biết tìm lỗi của chính mình. Kỹ năng này luyện được, và nó giúp bạn tiến bộ nhanh hơn nhiều so với chỉ đọc bản đã được sửa sẵn.
Bài này đưa ra một quy trình tự sửa khoảng 10 phút, dùng được cho email, đoạn văn hay bài luận.
Vì sao đọc lại một lần thường không thấy lỗi?
Khi đọc bài của mình, não bạn đọc ý bạn muốn viết, không phải chữ bạn thật sự đã viết. Vì vậy đọc lướt một lần từ đầu tới cuối thường bỏ sót lỗi. Cách khắc phục:
- Nghỉ một chút trước khi đọc lại, dù chỉ 5 phút.
- Đọc nhiều lượt, mỗi lượt tìm một loại lỗi, thay vì tìm mọi thứ cùng lúc.
- Đọc thành tiếng hoặc nhẩm chậm: câu nào đọc vấp thường là câu có vấn đề.
Lượt 1: ý và bố cục (2 phút)
- Bài có trả lời đúng câu hỏi / đúng mục đích không?
- Mỗi đoạn có một ý chính, nêu ngay câu đầu không?
- Có câu nào lạc đề, nên xoá không?
Sửa ý trước, vì nếu phải xoá cả đoạn thì sửa ngữ pháp đoạn đó cũng vô ích. Xem thêm cách viết đoạn văn rõ ý.
Lượt 2: ngữ pháp (5 phút)
Gạch dưới mọi động từ và hỏi:
- Câu có động từ chưa? Có bị thừa hai động từ không?
- Đúng thì chưa? Đang kể quá khứ có lẫn hiện tại không?
- Chủ ngữ số ít đã thêm -s chưa?
Rồi khoanh mọi danh từ:
- Danh từ số ít đếm được đã có a/an/the/my… chưa?
- Số nhiều đã có -s chưa?
Đây là những lỗi người Việt hay gặp nhất, chi tiết trong bài 8 lỗi ngữ pháp người Việt hay mắc và chọn thì khi viết.
Lượt 3: từ, dấu câu, chính tả (3 phút)
- Có từ nào lặp lại quá nhiều (very, good, thing)? Thay bằng từ cụ thể hơn.
- Có hai câu nối bằng dấu phẩy không? (xem dấu câu)
- Viết hoa I, tên riêng, ngày tháng chưa?
- Bật kiểm tra chính tả của trình soạn thảo, nhưng đừng chấp nhận mọi gợi ý mà không hiểu vì sao.
Danh sách kiểm tra nhanh
| Mục | Câu hỏi |
|---|---|
| Ý | Mỗi đoạn một ý, ý chính ở đầu? |
| Động từ | Có, đúng thì, đúng ngôi? |
| Danh từ | Có mạo từ, đúng số ít/nhiều? |
| Nối câu | Không nối câu bằng dấu phẩy? Không dùng although… but? |
| Từ vựng | Không lặp từ quá nhiều? |
| Hình thức | Viết hoa, khoảng trắng, chính tả? |
Ghi lại lỗi của riêng bạn
Mỗi người có vài lỗi lặp đi lặp lại. Sau mỗi lần được sửa bài (bởi giáo viên, bạn bè hay công cụ), hãy ghi lại:
Lỗi: "I am agree" → "I agree". Lý do: agree đã là động từ, không cần am.
Sau vài tuần, danh sách này chính là danh sách kiểm tra riêng của bạn, hiệu quả hơn bất kỳ danh sách chung nào. Trên Tiếng Anh EU, lỗi trong bài bạn nộp để chấm được giải thích bằng tiếng Việt, bạn tự viết lại từng đoạn để chấm lại, và có thể đưa lỗi vào Sổ lỗi để ôn.
Bài tập tự luyện
Lấy một bài bạn viết tuần trước. Làm đủ ba lượt đọc ở trên, đếm xem mỗi lượt tìm được bao nhiêu lỗi. Lượt nào tìm được nhiều nhất, đó là loại lỗi bạn nên ôn kỹ trong tuần này.